Nghĩa trang liệt sỹ Ba Dốc là một trong 85 Nghĩa trang liệt sỹ ở Quảng Bình - nơi yên nghỉ của hơn 3.000 phần mộ liệt sỹ từ mọi miền Tổ quốc và hằng năm được bổ sung thêm từ chương trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sỹ hy sinh ở chiến trường Lào. Khi đoàn đến, đã có rất đông đoàn viên thanh niên đang sửa sang, chăm sóc các phần mộ chuẩn bị cho Chương trình thắp nến tri ân các anh hùng liệt sỹ được tổ chức vào chiều tối. Trong không khí trang nghiêm, với tấm lòng thành kính và tri ân, Đoàn dâng hương, dâng hoa và đến thắp hương tại các phần mộ liệt sỹ. Vẫn rất đau lòng khi rất nhiều các phần mộ chưa xác định được danh tính của liệt sỹ. Tên của các anh chị là tên núi, tên sông và cũng là tên tổ quốc!
   Nghĩa trang liệt sỹ Thanh niên xung phong Thọ Lộc ở giữa một rừng thông xanh mát, nơi đây có 561 người con ưu tú là liệt sỹ TNXP của Ban xây dựng 67 đã hy sinh. Ban có nhiệm vụ cùng với lực lượng quân đội tổ chức mở đường và chiến đấu, phục vụ chiến đấu bảo đảm giao thông trên các tuyến đường Trường Sơn. Qua 8 năm (1967-1975) dưới mưa bom, bão đạn, 1.088 người con ưu tú của Ban xây dựng 67 đã anh dũng hy sinh. Nghĩa trang Thọ Lộc là một trong ba nghĩa trang ở tỉnh ta làm nơi yên nghĩ của các liệt sỹ. Bác quản trang Lê Văn Cư kể cho chúng tôi nghe nhiều câu chuyện về sự hy sinh anh dũng của các liệt sỹ. Với tâm nguyện trông coi các phần mộ để được sống cùng với đồng đội, bác đã gắn bó với nghĩa trang, canh giấc ngủ ngàn thu cho các anh hùng, liệt sỹ TNXP gần 40 năm. Thắp nén nhang cho các chị, các anh với sự tành kính và lòng tri ân sâu sắc nhưng đầy sự xót xa: Các anh chị hy sinh vì Tổ quốc khi tuổi còn rất trẻ, có người mới chỉ 16 tuổi hơn!

Dâng hương tại khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và di tích lịc sử hang Tám cô

   Đến khu di tích Hang Tám Cô, nơi đây - 8 chiến sĩ TNXP đã anh dũng hy sinh trong đớn đau, bi tráng và làm nên huyền thoại. Ngày 14-11-1972, 8 anh chị TNXP đang san lấp hố bom để thông đường thì máy bay Mỹ ập đến, trận mưa bom như trút nước từ quân địch dội xối xả, cày nát cung đường Km16. Các chiến sĩ phải tạm thời chạy vào lánh nạn trong hang. Nhưng không may, một tảng đá lớn do trúng bom đã rơi xuống lấp kín cửa hang, bịt kín đường ra. Mọi người dùng ống nứa cứu đói truyền cháo loãng và sữa vào hang nhằm duy trì sự sống cho các chiến sỹ và có nhiều phương án để mở lối đưa các anh chị ra nhưng tất cả đều không có tác dụng. Họ chỉ có thể dùng cuốc xẻng, gậy gộc đơn sơ để đào từng khối đất, tảng đá hòng đưa được những người đồng đội trở về nhưng mọi nỗ lực dường như đều trở nên vô vọng. Sau 9 ngày đêm cầm cự, tiếng kêu cứu của 8 chiến sĩ TNXP vọng ra yếu dần rồi tắt lịm cùng nỗi đau xé lòng của người còn sống. Tám chiến sĩ đã nằm xuống bên trong hang động, giữa không gian lạnh lẽo vô tình của núi rừng và trong sự bất lực, đau thương của những người đồng đội.
   Thắp những nén tâm nhang tri ân các anh hùng liệt sỹ và cầu mong cho linh hồn các anh chị được siêu thoát để phù hộ độ trì cho Quốc thái Dân an. Hỡi các chị, các anh! Những nam thanh nữ tú, những liệt sỹ anh hùng! Các anh chị là loài hoa bất tử ngàn đời sau vẫn mãi mãi tri ân!

Liễu Tùng